Gömülü Emisyonların Doğrulanmasına İlişkin İlkelere Dair Uygulama Tüzük ile gömülü emisyonların doğrulanmasında izlenecek yöntem ve prensipler ile hazırlanacak doğrulama raporlarına ilişkin hususlar belirlenmektedir.
Doğrulama yöntemlerinin tasarımında AB ETS kapsamında halihazırda uygulanan doğrulama kurallarıyla mümkün olan ölçüde uyum ve tutarlılık sağlanması hedeflenmiş; ancak SKDM’nin kendine özgü yapısı dikkate alınarak idari yükün asgari seviyede tutulması amaçlanmıştır.
Mevzuat kapsamında, doğrulayıcıların ilgili ürünlerin üretildiği tesislerde yerinde inceleme (fiziki saha ziyareti) gerçekleştirmesi temel kural olarak benimsenmiştir. Doğrulamaya tabi ilk yılda fiziki saha ziyareti zorunlu tutulurken, izleyen yıllarda belirli koşulların sağlanması halinde bu ziyaretlerin sanal ziyaretle ikame edilebilmesine veya tamamen kaldırılabilmesine imkan tanınmıştır.
Bununla birlikte, doğrulamanın güvenilirliğinin korunması amacıyla, her tesis için en az iki yılda bir fiziki saha ziyareti yapılması şartı muhafaza edilmiştir. Elektrik ithalatı veya üretimde elektrik kullanılan tesisler bakımından ise doğrulama sürecinin görece daha düşük karmaşıklığı dikkate alınarak ek esneklikler öngörülmüştür.
Sanal saha ziyareti yapmaya veya fiziki ziyaret yükümlülüğünden muaf tutulmaya ilişkin olarak;
Elektrik üreten bir tesiste fiziki saha ziyareti daha esnek uygulanarak, tek ürününün elektrik olması ve sera gazı emisyonu doğurma potansiyeli olan malzeme/yakıt/proses kullanılmaması (biyokütle kullananlar; karbon yakalama yapanlar; sera gazını başka tesise aktaranlar), 5 raporlama döneminde en az 1 kez fiziki saha ziyareti yapılmış olması halinde fiziki ziyaretten muafiyet sağlanabilir.
Doğrulama sürecinin temel unsurlarından biri olarak, raporlanan emisyon verilerinin hata, eksiklik veya uygunsuzluklara açıklığının analiz edildiği risk temelli bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu kapsamda doğrulayıcıların, toplam emisyonların maddi hata içermediğine dair makul güvence sağlayan bir doğrulama seviyesine ulaşması amaçlanmaktadır. SKDM’nin yeni ve teknik açıdan karmaşık yapısı dikkate alınarak, maddi hata eşikleri (materiality levels) belirlenmiş ve uygulama sürecinde edinilecek tecrübeler ışığında bu eşiklerin zamanla gözden geçirilebileceği hükme bağlanmıştır.
Bu hükme göre doğrulayıcı, CN kodu ile tanımlanan ilgili ürün için, raporlanan verilerdeki hataları değerlendirirken (i) toplam birim gömülü emisyonların %5’i, (ii) toplam birim gömülü ücretsiz tahsisatın %5’i maddi hata eşiğini geçmemesine dikkat eder. Ayrıca doğrulayıcı, uzman kanaatine dayanarak; tek başına veya diğer hata/uygunsuzluklarla birlikte değerlendirildiğinde büyüklüğü ve niteliği itibarıyla önemli sonuç doğurabilecek hataların/uygunsuzlukların, %5 eşiğinin altında kalsa dahi emisyon hesabının geçerli olup olmayacağına karar verir.
Ayrıca, doğrulama raporlarının hazırlanması ve değerlendirilmesinde yeknesaklığın sağlanması amacıyla Komisyon tarafından geliştirilecek tek tip elektronik raporlama şablonunun kullanılması planlanmaktadır.
Söz konusu Tüzüğe buradan ulaşılabilmektedir.
Doğrulama yöntemlerinin tasarımında AB ETS kapsamında halihazırda uygulanan doğrulama kurallarıyla mümkün olan ölçüde uyum ve tutarlılık sağlanması hedeflenmiş; ancak SKDM’nin kendine özgü yapısı dikkate alınarak idari yükün asgari seviyede tutulması amaçlanmıştır.
Mevzuat kapsamında, doğrulayıcıların ilgili ürünlerin üretildiği tesislerde yerinde inceleme (fiziki saha ziyareti) gerçekleştirmesi temel kural olarak benimsenmiştir. Doğrulamaya tabi ilk yılda fiziki saha ziyareti zorunlu tutulurken, izleyen yıllarda belirli koşulların sağlanması halinde bu ziyaretlerin sanal ziyaretle ikame edilebilmesine veya tamamen kaldırılabilmesine imkan tanınmıştır.
Bununla birlikte, doğrulamanın güvenilirliğinin korunması amacıyla, her tesis için en az iki yılda bir fiziki saha ziyareti yapılması şartı muhafaza edilmiştir. Elektrik ithalatı veya üretimde elektrik kullanılan tesisler bakımından ise doğrulama sürecinin görece daha düşük karmaşıklığı dikkate alınarak ek esneklikler öngörülmüştür.
Sanal saha ziyareti yapmaya veya fiziki ziyaret yükümlülüğünden muaf tutulmaya ilişkin olarak;
- Önceki dönemde fiziki ziyaret yapılmış olması
- Muafiyet söz konusuysa, mevcut dönemden önceki iki raporlama döneminde de fiziki ziyaret yapılmış olması
- Doğrulayıcı; tesisin işleyişini, üretim süreçlerini, izleme-raporlama sistemini ve üreticinin kontrol sistemini yeterince tanıması
- İzleme/raporlama sisteminin karmaşıklığı ile doğası gereği riskler ve kontrol riskleri fiziki ziyareti zorunlu kılmıyor olması
- Doğrulama için gereken bilgi ve belgeler (izleme planındaki metodolojinin doğru uygulanması, emisyon raporu verileri, üretim süreçleri, kullanılan öncüller vb.) uzaktan temin edilip değerlendirilebilir olması
- Karar, risk analizine dayanmalı; doğrulama riski kabul edilebilir seviyeye indirilecek tedbirler alınmış olmalı ve raporda maddi hata/uygunsuzluk bulunmadığına dair makul güvence sağlanabilmesi
- Son fiziki ziyaretten sonra tesiste veya izleme planında önemli bir değişiklik olmaması (Yeni/sonlanan üretim hattı, enerji arzı değişikliği, prosesler arası teknik bağlantı değişikliği, öncül girdilerde değişiklik, izleme metodolojisi değişimi, yeni yakıt/malzeme/ölçüm cihazı eklenmesi gibi.)
Elektrik üreten bir tesiste fiziki saha ziyareti daha esnek uygulanarak, tek ürününün elektrik olması ve sera gazı emisyonu doğurma potansiyeli olan malzeme/yakıt/proses kullanılmaması (biyokütle kullananlar; karbon yakalama yapanlar; sera gazını başka tesise aktaranlar), 5 raporlama döneminde en az 1 kez fiziki saha ziyareti yapılmış olması halinde fiziki ziyaretten muafiyet sağlanabilir.
Doğrulama sürecinin temel unsurlarından biri olarak, raporlanan emisyon verilerinin hata, eksiklik veya uygunsuzluklara açıklığının analiz edildiği risk temelli bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu kapsamda doğrulayıcıların, toplam emisyonların maddi hata içermediğine dair makul güvence sağlayan bir doğrulama seviyesine ulaşması amaçlanmaktadır. SKDM’nin yeni ve teknik açıdan karmaşık yapısı dikkate alınarak, maddi hata eşikleri (materiality levels) belirlenmiş ve uygulama sürecinde edinilecek tecrübeler ışığında bu eşiklerin zamanla gözden geçirilebileceği hükme bağlanmıştır.
Bu hükme göre doğrulayıcı, CN kodu ile tanımlanan ilgili ürün için, raporlanan verilerdeki hataları değerlendirirken (i) toplam birim gömülü emisyonların %5’i, (ii) toplam birim gömülü ücretsiz tahsisatın %5’i maddi hata eşiğini geçmemesine dikkat eder. Ayrıca doğrulayıcı, uzman kanaatine dayanarak; tek başına veya diğer hata/uygunsuzluklarla birlikte değerlendirildiğinde büyüklüğü ve niteliği itibarıyla önemli sonuç doğurabilecek hataların/uygunsuzlukların, %5 eşiğinin altında kalsa dahi emisyon hesabının geçerli olup olmayacağına karar verir.
Ayrıca, doğrulama raporlarının hazırlanması ve değerlendirilmesinde yeknesaklığın sağlanması amacıyla Komisyon tarafından geliştirilecek tek tip elektronik raporlama şablonunun kullanılması planlanmaktadır.
Söz konusu Tüzüğe buradan ulaşılabilmektedir.
Not: Yukarıda yer verilen açıklamalar özet bilgi niteliğinde olup uygulamaya ilişkin olarak orijinal mevzuat metni esas alınmalıdır.